Πώς να κοιμίσετε το μωρό; Ρωτήσαμε έναν ειδικό

Γι’ αυτό αποφάσισα να απευθυνθώ σε έναν ειδικό για να βρω απαντήσεις. Η Marijke den Baas ζει στην Πράγα και είναι πιστοποιημένη σύμβουλος ύπνου, ειδικευμένη στην εκπαίδευση ύπνου των μωρών.

A: Γιατί ανησυχούμε τόσο πολύ για τον ύπνο των παιδιών μας;

Μ: Ο ύπνος είναι πολύ σημαντικός για την ανάπτυξη του παιδιού αλλά και για τους γονείς, διότι η έλλειψή του δυσκολεύει την καθημερινή ζωή. Ταυτόχρονα, τείνει να είναι ένα πολύ «καυτό» θέμα και ένα από τα πρώτα πράγματα που ρωτούν οι φίλοι σας μόλις φέρετε στον κόσμο ένα παιδί. «Πώς κοιμάται το μικρό σου; Μπορεί να κοιμηθεί όλη τη νύχτα;» Μια τόσο αθώα ερώτηση μπορεί να σας προκαλέσει μεγάλη δυσφορία και άγχος, ειδικά αν το μωρό σας κλαίει συνέχεια και δεν κοιμάται για πέντε συνεχόμενες νύχτες. 

A: Είναι ο ύπνος του μωρού πραγματικά ένα τόσο μεγάλο ζήτημα για πολλούς γονείς;

Μ: Μπορώ να διαβεβαιώσω όλους τους γονείς που δυσκολεύονται να βάλουν το μωρό τους για ύπνο ότι σίγουρα δεν είναι μόνοι τους. Περίπου το 40% των βρεφών ηλικίας 4 έως 12 μηνών χρειάζονται λιγότερη ή περισσότερη βοήθεια για να αποκοιμηθούν και να συνεχίσουν τον ύπνο τους τη νύχτα. 

Θέλω να επισημάνω ότι δεν υπάρχει τίποτα για να ντρέπεστε όταν εφαρμόζετε εκπαίδευση ύπνου και ότι μπορεί να γίνει με μεγάλη αγάπη και φροντίδα. Τα περισσότερα παιδιά μαθαίνουν να κοιμούνται και να συνεχίζουν τον ύπνο τους σταθερά μέσα σε μόλις 2 εβδομάδες. Μαθαίνοντας το παιδί σας να κοιμάται μια συγκεκριμένη ώρα, θα του εξασφαλίσετε μια σπουδαία δεξιότητα για όλη του τη ζωή. Και βέβαια: όσο καλύτερα κοιμάται το παιδί σας, τόσο καλύτερη ποιότητα ύπνου θα έχετε κι εσείς!

A: Συμβουλές και προτροπές για έναν ήρεμο ύπνο του μωρού υπάρχουν άφθονες στο διαδίκτυο (και όχι μόνο). Πώς, λοιπόν, να ξέρουμε ποια συμβουλή είναι η σωστή;

Μ: Η νούμερο ένα συμβουλή είναι να παραμείνετε ψύχραιμοι ήδη από την αρχή, και να θυμάστε ότι πραγματικά κάθε μωρό, νήπιο ή μικρό παιδί μπορεί να μάθει να κοιμάται και να συνεχίζει τον ύπνο του (όλη τη νύχτα). Ακριβώς όπως μαθαίνουν να περπατούν ή να τρώνε στερεά τροφή. Ο λόγος που υπάρχουν τόσες πολλές διαφορετικές απόψεις και μέθοδοι είναι απλός - κάθε μωρό, όπως και οι ανάγκες του, είναι διαφορετικές. Γι’ αυτό, πρέπει να βρείτε τη σωστή τεχνική που ταιριάζει στο χαρακτήρα του μωρού σας και στο δικό σας στυλ ανατροφής.

A: Πώς μπορώ να ξέρω ότι το μωρό μου δυσκολεύεται να κοιμηθεί και να παραμείνει κοιμισμένο;

Μ: Αυτό που είναι σημαντικό να αναφέρουμε είναι το εξής: οποιαδήποτε κατάσταση σχετίζεται με τον ύπνο μετατρέπεται σε πρόβλημα μόνο όταν γίνεται άβολη για το παιδί ή την υπόλοιπη οικογένεια. Αν θεωρείτε ότι όλα είναι όπως πρέπει να είναι, μην αλλάξετε τίποτα. Δεν έχει σημασία τι σας λένε οι άλλοι! 

Ωστόσο, αν έχετε φτάσει στο στάδιο όπου το μωρό σας δυσκολεύεται να κοιμηθεί χωρίς τη βοήθειά σας, αυτό πιθανόν να οφείλεται σε μια λανθασμένη σύνδεση με τον ύπνο που έχει αναπτύξει το μωρό. Πρόκειται για μια συνήθεια ή μια κατάσταση που το μωρό σας χρειάζεται για να αποκοιμηθεί. 

Ίσως το μωρό σας κοιμάται πάντα όταν το κουνάτε ή ο ύπνος του συνδέεται με το τάισμα. Ορισμένα μωρά δεν μπορούν να αποκοιμηθούν χωρίς να ξαπλώσουν στο στήθος της μητέρας τους ή χωρίς να τα κουνάει κάποιος στο καροτσάκι. Πρόκειται για πολύ συνηθισμένες καταστάσεις στα μωρά, οι οποίες τελικά μπορεί να γίνουν πολύ αγχωτικές για ολόκληρη την οικογένεια. 

A: Πότε ένα μωρό είναι πραγματικά ικανό να αντιλαμβάνεται και να μαθαίνει συνήθειες ύπνου;  

Μ: Νωρίτερα απ' ό,τι νομίζει κανείς. Κάθε παιδί αποκτά τους δικούς του κύκλους ύπνου με φυσικό τρόπο ήδη κατά την ανάπτυξή του στη μήτρα. Τότε διαμορφώνονται οι διαφορετικοί τύποι ύπνου (βαθύς και ελαφρύς) που μας ακολουθούν σε όλη μας τη ζωή. Η ανάπτυξη αυτών των κύκλων δεν ολοκληρώνεται πλήρως μέχρι την ηλικία των 3-4 μηνών περίπου, οπότε το μωρό αρχίζει να ρυθμίζει μόνο του τα πρότυπα του ύπνου του. Και συχνά τότε είναι η στιγμή που οι γονείς αρχίζουν να παρατηρούν για πρώτη φορά πιο σοβαρά προβλήματα ύπνου στο μωρό τους.

Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται παλινδρόμηση ύπνου. Αυτός είναι και ο λόγος που το μικρό σας ενώ κοιμάται ήσυχα, μπορεί σε διάστημα μιας εβδομάδας να αρχίσει να ουρλιάζει μέσα στη νύχτα. Είναι, όμως, και μια καλή ευκαιρία να του διδάξετε τις πρώτες του συνήθειες στον ύπνο.

A: Τι μπορώ, λοιπόν, να κάνω ως γονιός για να βοηθήσω το παιδί μου να κοιμάται καλύτερα; 

Μ: Ένα από τα πρώτα βήματα είναι να δημιουργήσετε μια ρουτίνα για να ηρεμεί η οποία να είναι προσαρμοσμένη σε εσάς και το μωρό σας. Θα πρέπει να περιλαμβάνει δραστηριότητες που ηρεμούν, όπως η ανάγνωση ενός βιβλίου ή το νανούρισμα. Αν επαναλαμβάνετε αυτή τη ρουτίνα κάθε μέρα, το μωρό σας θα μάθει γρήγορα να αναγνωρίζει αυτές τις δραστηριότητες και θα ξέρει ότι πλησιάζει η ώρα του ύπνου. Φυσικά, αυτή η ρουτίνα δεν είναι μόνο για τα μικρά μωρά. Μπορείτε να τη διαφοροποιείτε και να την εφαρμόζετε για πολλά χρόνια.

A: Είναι δυνατόν να κακομάθουμε το παιδί μας με κάποιο τρόπο και να δημιουργήσουμε υπερβολική εξάρτηση από το γονιό; 

Μ: Οι νέοι γονείς δεν χρειάζεται να ανησυχούν μήπως κακομάθουν το παιδί τους με την υπερβολική προσοχή. Κατά τους πρώτους μήνες της ζωής του, σε καμιά περίπτωση δεν ισχύει ότι το μωρό σας εξαρτάται από εσάς με έναν μη υγιή τρόπο. Όπως έχουν δείξει πολλές μελέτες, η γρήγορη ανταπόκριση ενός γονέα κάνει αποδεδειγμένα ένα μωρό που κλαίει πιο ήρεμο και ευτυχισμένο. Με την άμεση παρηγοριά του, δημιουργείται ένας δεσμός εμπιστοσύνης. Οπότε σίγουρα μη φοβάστε να είστε πάντα κοντά στο μωρό σας και να του δίνετε όσες αγκαλιές χρειάζεται. 

A: Πώς να κοιμίσετε ένα νεογέννητο; Μπορώ να χρησιμοποιήσω κάποιο βοήθημα γι’ αυτό;

Μ: Η εκπαίδευση στον ύπνο δεν είναι απαραίτητη για τα νεογέννητα, επειδή το σώμα τους και οι συνήθειες ύπνου δεν έχουν αναπτυχθεί πλήρως. Το ιδανικό είναι να αρχίσετε να τους μαθαίνετε τις πρώτες συνήθειες ύπνου από τη 12η εβδομάδα. 

Ωστόσο, μπορούμε να επωφεληθούμε από το γεγονός ότι τα περισσότερα νεογέννητα έχουν από τη φύση τους ισχυρό αντανακλαστικό θηλασμού, το οποίο, εκτός από τους προφανείς λόγους, έχει επίσης μια χαλαρωτική επίδραση. Έτσι, οι πιπίλες μπορούν να γίνουν ένα εξαιρετικό εργαλείο για να ηρεμήσει το μωρό. Αλλά να θυμάστε ότι κάθε μωρό έχει ξεχωριστή ανατομία και τις δικές του προτιμήσεις. Γι’ αυτό είναι πάντα καλή ιδέα να δοκιμάζετε διαφορετικά σχήματα και τύπους πιπίλας για να δείτε ποια αρέσει περισσότερο στο μικρό σας. 

A: Οι πιπίλες συχνά συνδέονται με διάφορους φόβους και κακές εμπειρίες των γονέων. Υπάρχουν περιπτώσεις που είναι καλύτερα να τις αποφεύγουμε;

Μ: Όπως ανέφερα, οι πιπίλες έχουν μια κατευναστική επίδραση, ιδίως στον ύπνο ενός νεογέννητου. Ωστόσο, όταν το μωρό φτάσει περίπου στον 3ο μήνα, οι πιπίλες μπορεί να γίνουν πιθανώς πρόβλημα. Αν το μωρό σας χάσει την πιπίλα του ενώ κοιμάται, πιθανότατα θα ξυπνήσει και θα κλαίει μέχρι να την πάρει πίσω. Ως εκ τούτου, είναι προτιμότερο μετά τον 3ο μήνα να αρχίσετε να εφαρμόζετε άλλες τεχνικές για να το ηρεμήσετε.

A: Επομένως, με ποια βοηθήματα που ηρεμούν μπορούμε να συνεχίσουμε τους επόμενους μήνες;

Μ: Εάν το μωρό είναι 6 μηνών ή μεγαλύτερο, ένα νάνι αγκαλιάς (ή αλλιώς πανάκι παρηγοριάς) μπορεί να είναι ο κατάλληλος σύντροφος για την κούνια. Πρόκειται για ένα παιχνίδι που μοιάζει με κουνελάκι ή ίσως με αρκουδάκι, το οποίο αρέσει πολύ στο παιδί σας και το κάνει να αισθάνεται πιο ασφαλές όταν κοιμάται. Στα περισσότερα παιδιά αρέσει ένα συγκεκριμένο λούτρινο ζωάκι ή παιχνίδι. Επομένως, προτείνετέ τους να το πάρουν μαζί τους στην κούνια. Μια κουβέρτα αγκαλιάς μπορεί επίσης να λειτουργήσει ως παιχνίδι παρηγοριάς.

Παράλληλα, βεβαιωθείτε ότι το μωρό δεν έχει πάρα πολλά παιχνίδια στην κούνια. Μπορεί να του αποσπάσουν την προσοχή. Τραβούν την προσοχή και εμποδίζουν το παιδί να αποκοιμηθεί. 

A: Ποιο είναι το ιδανικό περιβάλλον που πρέπει να δημιουργηθεί στο δωμάτιο για να βοηθήσει το μωρό να κοιμηθεί ήρεμο;

Μ: Κάτι που δεν είναι ευρέως γνωστό είναι ότι τα μωρά δεν θέλουν να κοιμούνται σε απόλυτη ησυχία. Είναι τόσο συνηθισμένα στους ήχους του σώματος της μητέρας τους που προτιμούν διάφορα είδη «μουσικής υπόκρουσης». Έτσι, για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια του ημερήσιου και νυχτερινού ύπνου μπορείτε να «βοηθήσετε τον ύπνο» του μωρού σας παίζοντας «λευκούς ήχους» στο δωμάτιο. Αυτό μπορεί να γίνει με μια εφαρμογή στο τηλέφωνό σας, με μια ειδική συσκευή για λευκούς ήχους ή, εναλλακτικά, με προεπιλεγμένους ήχους στη συσκευή παρακολούθησης του μωρού σας. 

Παράλληλα οι κουρτίνες συσκότισης είναι άλλος ένας πολύ καλός τρόπος για να παρατείνετε τον ύπνο του μωρού. Το φως διεγείρει την παραγωγή της ορμόνης σεροτονίνης, η οποία ξυπνά το σώμα και ενεργοποιεί τους μυς. Έτσι, εάν δεν θέλουμε το μωρό μας να ξυπνάει με τις πρώτες ακτίνες του ήλιου, είναι καλή ιδέα να κρατάμε το δωμάτιο στο οποίο κοιμάται όσο το δυνατόν πιο σκοτεινό μέχρι την ώρα που θέλουμε εμείς να ξυπνήσει το μωρό. 

Τέλος, φροντίστε να χρησιμοποιείτε ποιοτικές πάνες που θα κρατάνε το μωρό σας άνετο καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας.

5 ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΗΡΕΜΟ ΥΠΝΟ ΤΟΥ ΜΩΡΟΥ

 1. Δημιουργήστε έναν ήσυχο χώρο για να κοιμηθεί το παιδί σας

Ελαχιστοποιήστε τους περισπασμούς στο δωμάτιο όπου κοιμάται το μωρό, όπως τα πολλά παιχνίδια στην κούνια ή στο πάτωμα του δωματίου. Βεβαιωθείτε ότι στο δωμάτιο υπάρχει όσο το δυνατόν λιγότερο φως και ότι το μωρό σας δεν είναι πολύ ζεστό ή πολύ κρύο. Επίσης το ιδανικό είναι το μωρό να κοιμάται στο ίδιο μέρος όπου ξυπνάει, δηλαδή στο περιβάλλον όπου θυμάται πριν αποκοιμηθεί.

 2. Δημιουργήστε ρουτίνες

Στα παιδιά, όπως και στους ενήλικες, αρέσουν οι ρουτίνες γιατί ξέρουν τι να περιμένουν. Τηρήστε τα χρονικά περιθώρια σχετικά με τα γεύματα, τις δραστηριότητες και τον ύπνο. Το μωρό σας θα τα υιοθετήσει γρήγορα και το σώμα του θα μάθει αυτόματα πότε είναι ώρα να πάει για ύπνο, ώστε να κοιμάται καλύτερα. Αυτό μπορεί επίσης να αποτρέψει το παιδί σας από το να είναι σε υπερένταση.

 3. Να είστε συνεπείς

Όπως συμβαίνει με την εκμάθηση οποιασδήποτε δεξιότητας, το κλειδί της επιτυχίας είναι η υπομονή και η συνέπεια. Το ίδιο ισχύει για τα παιδιά σας και τις συνήθειες ύπνου τους. Επομένως, ακολουθήστε τις τεχνικές εκπαίδευσης ύπνου που έχετε επιλέξει και λειτουργούν για εσάς και θα δείτε ότι θα γίνει πιο εύκολο να βάζετε το παιδί σας για ύπνο.

 4. Ακούστε τις ανάγκες του μωρού σας

Δεν υπάρχει ένας γενικός κανόνας για το πώς να κοιμάται ένα μωρό μέσα σε 40 δευτερόλεπτα. Παρατηρήστε το μωρό σας, τη διάθεσή του, τα επίπεδα ενέργειας καθώς και άλλες ανάγκες του και απολαύστε κάθε μικρή πρόοδο στον ύπνο που κάνετε μαζί.

 5. Ακούστε τον εαυτό σας

Μην επηρεάζεστε από τις αντιδράσεις ή τις αμφιβολίες των γύρω σας. Χρησιμοποιείτε πάντα το δικό σας ένστικτο και την κρίση σας, είτε πρόκειται για την εκπαίδευση στον ύπνο είτε για άλλες μεθόδους ανατροφής.