Το μυστικό αποκαλύφθηκε: Ρωτήσαμε τους επιστήμονες τι ρόλο παίζουν τα γονίδια στην εμφάνισή μας

Στην τηλεοπτική σειρά Friends, μία από τις πρωταγωνίστριες, η Rachel, φοβόταν ότι η κόρη της θα κληρονομούσε την αρχική της μύτη. Σε ποιο βαθμό είναι δικαιολογημένοι αυτοί οι φόβοι;

Η γενετική παίζει αναμφίβολα σημαντικό ρόλο στον καθορισμό των φυσικών χαρακτηριστικών, όπως το σχήμα της μύτης. Ωστόσο, είναι σημαντικό να θυμάστε ότι η εμφάνισή μας είναι αποτέλεσμα συνδυασμού γονιδίων και από τους δύο γονείς και μπορεί να επηρεαστεί από πολλά διαφορετικά γονίδια. Ως εκ τούτου, ένα παιδί είναι δυνατόν να κληρονομήσει ορισμένα χαρακτηριστικά της μύτης από τη μητέρα, αλλά μπορεί επίσης να κληρονομήσει χαρακτηριστικά από τον πατέρα ή συνδυασμό και των δύο, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε ένα εντελώς διαφορετικό σχήμα μύτης.

Όσον αφορά την εμφάνιση της επιδερμίδας, των μαλλιών ή της συνολικής φυσικής μας κατάστασης, είναι δυνατόν να εκφράσουμε, για παράδειγμα, σε ποσοστά, πόσο μεγάλο ρόλο παίζουν τα γονίδια στην κατάστασή τους; 

Είναι δύσκολο να αποτυπωθεί ένα ακριβές ποσοστό, διότι η εμφάνιση είναι πολυπαραγοντική, δηλαδή επηρεάζεται από πολλά γονίδια, καθώς και από την αλληλεπίδρασή τους με το εξωτερικό περιβάλλον. 

Και σε ποιο βαθμό είμαστε σε θέση να επηρεάσουμε οι ίδιοι την κατάσταση της επιδερμίδας, των μαλλιών ή της φυσικής μας κατάστασης;

Ο τρόπος ζωής, η φροντίδα του ίδιου μας του εαυτού, η διατροφή και η έκθεση στον ήλιο, τα χημικά και οι τοξικές ουσίες συμβάλλουν σημαντικά. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη κι αν έχουμε ορισμένες γενετικές προδιαθέσεις, μπορούμε να επηρεάσουμε τον τρόπο με τον οποίο αυτές οι προδιαθέσεις εκδηλώνονται μέσω των συνηθειών μας. Για παράδειγμα, η γενετική μπορεί να καθορίζει μια προδιάθεση για υπερβολικό βάρος, αλλά ο τρόπος ζωής και η διατροφή είναι το κλειδί για την πραγματική ανάπτυξή του.

Υπάρχει κάποια περιοχή που πιστεύετε ότι τα γονίδια παίζουν μεγαλύτερο ρόλο απ’ ό,τι αλλού;

Τα γονίδια παίζουν μεγάλο ρόλο στο σωματότυπό μας, στον τύπο της επιδερμίδας μας και στο χρώμα των μαλλιών καθώς και στα βασικά χαρακτηριστικά του προσώπου. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτούς τους τομείς, το εξωτερικό περιβάλλον, όπως ο τρόπος ζωής, επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό. 

Σχετικά με τα γονίδια, το θέμα των ρυτίδων γίνεται συχνά αντικείμενο συζήτησης. Όταν κοιτάζω τη μητέρα μου, η οποία έχει ελάχιστες ρυτίδες, πόσο καθησυχαστικό μπορεί να είναι αυτό για εμένα; 

Δεν λένε άδικα ότι όταν επιλέγεις έναν/μία σύντροφο κοίταζε τους γονείς του/της, ώστε να ξέρεις τι σε περιμένει... Αν η μαμά σας έχει ελάχιστες  ρυτίδες, το πιθανότερο είναι ότι έχετε καλή γενετική προδιάθεση. Ωστόσο, και πάλι πρέπει να επαναλάβω εδώ ότι η γενετική δεν είναι ο μόνος παράγοντας που επηρεάζει την ανάπτυξη των ρυτίδων. Ακόμα κι αν έχετε καλά γονίδια, είναι σημαντικό να λαμβάνετε προληπτική φροντίδα.

Οι άνδρες, από την άλλη πλευρά, αντιμετωπίζουν συχνά πρώιμη τριχόπτωση ή γκρίζα μαλλιά. Αν τα γονίδιά μας παίζουν σε αυτόν τον τομέα καθοριστικό ρόλο, είναι δυνατόν να τα επηρεάσουμε; 

Ναι, υπάρχουν τρόποι να επηρεάσετε τα πρόωρα γκρίζα μαλλιά ή την απώλεια μαλλιών, ακόμη κι αν τα προβλήματα αυτά είναι εν μέρει γενετικά. Υπάρχουν ιατρικές θεραπείες, συμπληρώματα διατροφής, αλλά και αλλαγές στον τρόπο ζωής και στη φροντίδα των μαλλιών που μπορούν να αποτελέσουν καλή πρόληψη. Ή μπορούν να βοηθήσουν στην επιβράδυνση αυτών των εκδηλώσεων. Οι δερματολόγοι και οι τριχολόγοι μπορούν επίσης να προσφέρουν εξατομικευμένες λύσεις – και όσο νωρίτερα αρχίσετε να αντιμετωπίζετε το πρόβλημα, ιδανικά λίγο πριν αυτό αναπτυχθεί, τόσο το καλύτερο.

Αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι δεν χρειάζεται να προκρίνουμε τη γενετική μας προδιάθεση μόνο κοιτάζοντας τους συγγενείς μας, αλλά η επιστήμη μπορεί επίσης να μας βοηθήσει. Πώς συγκεκριμένα; 

Η επιστημονική πρόοδος και οι γενετικές εξετάσεις μπορούν να βοηθήσουν στο να αποκαλυφθούν κάποιες προδιαθέσεις για συγκεκριμένα προβλήματα, γεγονός που μας επιτρέπει να λάβουμε προληπτικά μέτρα ή πιθανώς μια έγκαιρη θεραπεία. 

Όμως αυτές οι πληροφορίες δεν θα μας επηρεάσουν πάρα πολύ σε βαθμό που θα ανησυχούμε για το τι μας περιμένει και τι θα συμβεί;

Φυσικά, αυτό εξαρτάται από τον καθένα μας, από το χαρακτήρα μας και από το πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τέτοιες πληροφορίες. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν πρόκειται για εξετάσεις για κάποια προδιάθεση σε μια ασθένεια την οποία δεν μπορούμε να επηρεάσουμε ή ακόμη και να αντιμετωπίσουμε στο πλαίσιο της πρόληψης. Κατά τη γνώμη μου, τέτοιες πληροφορίες είναι μάλλον επιζήμιες και θα μπορούσαν να αλλοιώσουν ριζικά τον ψυχισμό μας. 

Επομένως, είναι πραγματικά ένα πολύ προσωπικό θέμα. Είναι μάλλον καλή ιδέα να σκεφτούμε τις εξετάσεις πριν προχωρήσουμε σε αυτές...

Κάποιος μπορεί να θέλει να ξέρει πόσος «χρόνος του έχει απομείνει» και στη συνέχεια να χρησιμοποιήσει αυτόν τον χρόνο αποτελεσματικά. Άλλοι μπορεί να καταρρεύσουν ψυχολογικά με μια τέτοια πληροφορία. Γι’ αυτό θα πρέπει να σκεφτούμε αν πραγματικά θέλουμε να κάνουμε αυτό το τεστ και να μην πάρουμε αψήφιστα τις πληροφορίες που αυτό μπορεί να μας δώσει.

Είναι πλέον ξεκάθαρο – δεν μπορούμε να βρίσκουμε δικαιολογίες ή να βασιζόμαστε στα γονίδια, τα πάντα εξαρτώνται (σε μεγάλο βαθμό) από εμάς. Εσείς τι λέτε, σας ώθησαν αυτές οι πληροφορίες να κάνετε αλλαγές στον τρόπο ζωής σας ή στην καθημερινή φροντίδα του εαυτού σας;